Spis treści
Z uwagi na swoje liczne walory, takie jak nowoczesna estetyka oraz wysoka odporność na korozję, stale nierdzewne znajdują powszechne zastosowanie przy budowie małej architektury. Projektując ławki ze stali nierdzewnej, materiałowe balustrady czy kosze na śmieci, należy uwzględnić nie tylko estetykę, ale przede wszystkim trwałość materiału. Podpowiadamy, jakie czynniki w głównym stopniu wpływają na dobór stali i jak dobrać odpowiedni gatunek materiału.
Czynniki, od których zależy dobór stali nierdzewnych
Przy wyborze materiału do produkcji takich wyrobów jak metalowy kosz na śmieci czy ławka ze stali, szczególną uwagę należy zwrócić na warunki eksploatacji tych elementów małej architektury miejskiej. Wyróżnia się 5 podstawowych czynników, które uwzględnione na etapie projektowania poszczególnych rozwiązań, zapewnią optymalny dobór stali nierdzewnej spośród wielu dostępnych na rynku rodzajów tego tworzywa. Szczególną uwagę zwracać należy na:
– aspekty środowiskowe danej inwestycji,
– obecność chlorków z wybranym miejscu,
– klimat panujący na konkretnym obszarze,
– projekt konstrukcyjny,
– cykliczność oraz sposób konserwacji powierzchni.
W jaki sposób każdy z nich determinuje wybór materiału np. na balustrady ze stali nierdzewnej na zewnątrz?
Aspekty środowiskowe
Projektując małą architekturę, należy szczególną uwagę zwrócić na to, gdzie zostanie ona umieszczona. Przykładowo: środowisko wiejskie charakteryzuje się niewielkim lub zerowym zanieczyszczeniem powietrza, z kolei centrum dużego miasta to obszar, gdzie występuje intensywna emisja spalin. Z kolei stal nierdzewna na balustrady zewnętrzne dla obiektów przemysłowych, powinna charakteryzować się ponadprzeciętną odpornością na działanie agresywnych gazów. Generalnie: im wyższy poziom zanieczyszczenia w danym środowisku, tym wyższe wymagania co do jakości i odporności materiału.
Występowanie chlorków
Drugim, ważnym czynnikiem decydującym o tym, jaki rodzaj stali nierdzewnej wybrać do budowy małej architektury, jest obecność chlorków sodu oraz innych tego rodzaju związków chemicznych w powietrzu czy wodzie. Może być ono związane m.in. z bliskością wybrzeża morskiego czy intensywnym stosowaniem soli drogowej w miesiącach zimowych. Na szkodliwe dzianie chlorków narażone są m.in. ławki ze stali nierdzewnej przy głównych arteriach miast czy kosze na śmieci z metalu. Z kolei intensywność oddziaływania stref przybrzeżnych zależy m.in. od tego, czy materiał narażony jest na występowanie mgły solnej, sporadyczne spryskiwanie słoną wodą, spryskiwanie o charakterze ciągłym czy stałe zanurzenie.
Charakter klimatu
Na dobór odpowiedniego materiału niebagatelny wpływ ma również klimat panujący na danym terenie. Pod uwagę należy wziąć przede wszystkim panujące w ciągu roku temperatury oraz intensywność opadów. Co istotne, z punktu widzenia trwałości stali nierdzewnej, większym zagrożeniem jest klimat ciepły, charakteryzujący się wysoką wilgotnością i rzadkim występowaniem opadów. Panujący w naszym kraju klimat umiarkowany, ze względu na często padający deszcz sprzyja naturalnemu zmywaniu zanieczyszczeń osadzających się na powierzchni elementów stalowych.
Projekt konstrukcyjny
Przedostatnim czynnikiem, jaki należy uwzględnić, wybierając materiał na balustrady ze stali nierdzewnej na zewnątrz, metalowe ławki, kosze na śmieci czy stojaki na rowery, są parametry konstrukcyjne samego projektu. Mogą one znacząco podnieść lub obniżyć trwałość całej konstrukcji. W sposób szczególny należy zadbać o odpowiednie wykończenie elementów ze stali. Ich maksymalnie niska chropowatość znacznie utrudnia przywieranie zanieczyszczeń, jednocześnie umożliwiając naturalne zmywanie zanieczyszczeń przez opady atmosferyczne. Warstwa pasywna stali nierdzewnej jest słabiej niszczona przez agresywne jony, przez co metalowy kosz na śmieci, ławka czy barierka będą w znacznie mniejszym stopniu narażone na korozję. Najczęściej wybierane rodzaje wykończeń w przypadku małej architektury to m.in.:
– wykończenie 2K, 2R oraz 2J,
– polerowanie „na lustro”,
– szlifowanie drobnym ziarnem,
– wykończenie elektropolerowane.
Ich wspólną cechą jest chropowatość o wartości Ra < 0,5 mm, co przekłada się na wysoki stopień ochrony antykorozyjnej.
Konserwacja powierzchni
Błędem jest twierdzenie, że samo zastosowanie stali nierdzewnej zapewni elementom małej architektury optymalną, długoletnią ochronę przed niszczeniem i korozją. Warto w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć, że rezygnacja z regularnie prowadzonej konserwacji znacznie obniża parametry wytrzymałościowe materiału konstrukcyjnego. Należy więc określić wymóg regularnego czyszczenia, np. 1-2 razy w roku oraz wskazać odpowiednie środki i metody konserwacji. Konsekwencje braku odpowiedniej pielęgnacji małej architektury można każdego dnia zauważyć w przestrzeniach miejskich o dużym zanieczyszczeniu powietrza, gdzie metalowe kosze na śmieci oraz ławki ze stali nierdzewnej, bez odpowiedniej ochrony niszczeją, stając się łatwiej podatne na ogniska korozji.
Jaka stal nierdzewna na balustrady zewnętrzne, kosze na śmieci i ławki?
Powyższe czynniki to kluczowe kryteria, jakie należy uwzględniać, wybierając stal nierdzewną do budowy zewnętrznych balustrad, ławek parkowych, metalowych koszy oraz pozostałych elementów małej architektury. Każdą z opisanych wcześniej kwestii, należy rozpatrywać indywidualnie, uwzględniając m.in. usytuowanie danego elementu względem źródeł zanieczyszczeń czy rodzaj oddziaływania, jakiemu poddawana jest stal nierdzewna.
Obecnie, najczęstszym wyborem w przypadku projektowania małej architektury miejskiej jest stal austenityczna typu 1.4301 lub 1.4307 dla typowych zastosowań. W przypadku najbardziej wymagających warunków atmosferycznych balustrady ze stali nierdzewnej na zewnątrz podobnie jak inne urządzenia powinny być projektowane ze stali typu 1.4401 lub 1.4404.
Coraz częściej używa się również stali ferrytycznych, charakteryzacjach się m.in. wysoką odpornością na korozję wżerową. Dzięki temu, w większości zastosowań architektonicznych, nowoczesne stale ferrytyczne, np. gatunek 1.4162 z powodzeniem mogą zastępować stale austenityczne, jednocześnie generując niższe koszty.
Podsumowanie
Jak widać, projektując ławkę, balustradę czy metalowy kosz na śmieci, należy uwzględnić cały szereg czynników. Począwszy od lokalizacji, poprzez parametry konstrukcyjne samego projektu, aż po klimat i konserwację urządzeń – wszystko to w istotny sposób wpływa na trwałość i estetykę wykonywanych ze stali nierdzewnej elementów. Szczególną uwagę należy zwracać również na gładkość powierzchni, pamiętając, że tylko odpowiednio niska chropowatość stali zapewni jej maksymalną ochronę przed czynnikami, powodującymi korozję i niszczenie materiału.
